Hiển thị các bài đăng có nhãn Sức Khoẻ. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn Sức Khoẻ. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 19 tháng 9, 2013

Dinh dưỡng cho bé 01 tuổi


Vì vậy, mẹ cần chú ý đến chế độ ăn của con, để con có thể phát triển bắt kịp các bạn cùng độ tuổi về chiều cao và cân nặng.
Để cung cấp đủ dưỡng chất cần thiết cho trẻ 1 tuổi biếng ăn, cho bé ăn như sau:
- 3-4 bữa chính có thể là cháo hoặc súp nhưng phải đủ 4 nhóm chất bao gồm: chất bột (gạo, đỗ...), chất đạm ăn cả cái (thịt, cá, trứng, tôm, cua...), chất béo (dầu ăn, mỡ động vật), vitamin và chất khoáng (các loại rau xanh, hoa quả). Bạn nhớ lưu ý nhóm chất béo cần được cung cấp đủ, việc thiếu chất béo cũng dẫn tới việc hấp thu một số các vitamin (A, D, E, K) bị hạn chế, vì đó là các vitamin tan trong dầu.  
- Lứa tuổi này nguồn cung cấp năng lượng từ sữa vẫn rất quan trọng, mỗi ngày bạn nên cho bé bú khoảng 600-800ml sữa (trong đó bao gồm có thể có sữa mẹ, sữa ngoài, sữa tươi, sữa chua, phô mai...).
- Hoa quả chín hoặc nước hoa quả sau mỗi bữa ăn theo nhu cầu của bé. 
Nên tập cho bé thói quen ăn hoa quả hàng ngày
Trong đó lượng thực phẩm dinh dưỡng trong một ngày cho bé ở lứa tuổi này là: 100-150g gạo, 100-120g chất đạm (thịt, cá, tôm… và 3-4 quả trứng mỗi tuần), 50-100g rau xanh, 30-40g dầu ăn hoặc mỡ.

Thực đơn mẫu một tuần cho bé suy dinh dưỡng:

Giờ
Thứ 2,4
Thứ 3,5
Thứ 6, CN
Thứ 7
6h
Bú mẹ hoặc sữa ngoài: 200ml
Bú mẹ hoặc sữa ngoài: 200ml
Bú mẹ hoặc sữa ngoài: 200ml
Bú mẹ hoặc sữa ngoài: 200ml
8h
Cháo thịt lợn-rau giền
Cháo thịt gà-rau ngót
Cháo thịt bò-khoai tây cà rốt
Cháo trứng-cà chua
10h
Chuối tiêu: 1/2-1 quả
Đu đủ: 100-200g
Nho: 100-200g
Xoài: 100-200g
12h
Cháo cua-rau mùng tơi
Súp thịt bò-khoai tây, cà rốt
Cháo tôm-bí xanh
Cháo lươn-su su
14h
Nước cam: cam (50-100g) + đường (5g).
Sữa chua 60-80g
Nước cam: cam (50-100g) + đường (5g).
Nước cam: cam (50-100g) + đường (5g).
16h
Cháo cá-rau cải
Cháo thịt lợn-rau ngót
Cháo thịt gà-bí đỏ
Súp cua biển-phô mai
20h
Cháo tôm-nấm hương su hào.
Súp đậu xanh-bí đỏ-sữa
Cháo cá-rau cải
Cháo sườn heo-hạt sen-bí đỏ
21h đến sáng hôm sau
Bú mẹ
Bú mẹ
Bú mẹ
Bú mẹ
 

Hoặc:


GiờThứ 2,4Thứ 3,5Thứ 6, chủ nhậtThứ 7
6hBú mẹBú mẹBú mẹBú mẹ
8hCháo thịt lợnCháo thịt gàCháo thịt bòCháo trứng
10hChuối tiêu: 1 quảĐu đủ: 200gHồng xiêm: 1 quảXoài: 200 g
11hBú mẹBú mẹBú mẹBú mẹ
14hSúp thịt bò khoai tâySúp đậu xanh bí đỏCháo tômCháo lạc + bí đỏ
16hNước cam: Cam: 200g + Đường: 5g (1 thìa nhỏ)Nước cam: Cam: 200g + Đường: 5g (1 thìa nhỏ)Nước cam: Cam: 200g + Đường: 5g (1 thìa nhỏ)Nước cam: Cam: 200g + Đường: 5g (1 thìa nhỏ)
18hCháo cáCháo lươnCháo gan (gà, lợn)Cháo lươn
20hCháo trứngCháo tômCháo thịt lợnCháo lươn
21hBú mẹ đến sáng hôm sauBú mẹBú mẹBú mẹ

Tác giả: Minh Thúy

Thứ Hai, 11 tháng 3, 2013

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính - Những điều cần biết

BS LÊ NGUYỄN ANH TUẤN
Khoa Hô Hấp-BV.Hoàn Mỹ Sài Gòn

1/ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH (COPD) LÀ GÌ?
Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh do sự tắc nghẽn đường dẫn khí (đường thở) dần dần và kéo dài làm cho nó không còn khả năng hồi phục một cách trọn vẹn
Nguyên nhân rất nhiều mà đa phần là do viêm phế quản và hen phế quản không hồi phục kéo dài

2/ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH BIỂU HIỆN THẾ NÀO?
Triêu chứng điển hình là ho, khạc đàm và khó thở
Bệnh tiến triển nặng dần

3/ AI DỂ MẮC BỆNH NÀY?
Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh này, người ta ghi nhận 85-90%  những người bệnh COPD có liên quan hút thuốc lá. Chỉ 10-15% người mắc bệnh còn lại do ô nhiễm môi trường, bụi phổi hay hoá chất nghề nghiệp. Những người mắc những nhiễm trùng ở đường hô hấp lúc thiếu niên cũng có thể dẫn đến COPD sau này.

4/ VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ?
Thuốc lá giữ vai trò chính trong bệnh COPD
Không phải ai hút thuốc cũng bị COPD, theo ghi nhận chỉ 15-20% người hút thuốc lá bị COPD nhưng có đến 85-90% người bệnh COPD có vai trò chính của thuốc lá
Hút thuốc lá có thể là chủ động hoặc thụ động

5/ MỘT NGƯỜI HÚT BAO NHIÊU THUỐC LÁ THÌ MẮC BỆNH COPD?
Không có con số chính xác hút bao nhiêu thuốc lá thì mắc bệnh COPD, tuỳ thuộc vào từng người.
Theo khuyến cáo, người hút thuốc lá trên 20 gói/ năm thì có nguy cơ cao bị COPD. Ở những người (yếu tố cơ địa) dễ bị ảnh hưởng của thuốc lá, hút càng nhiều thì nguy cơ càng cao.

6/ SỐ NGƯỜI MẮC BỆNH THẾ NÀO?
Rất nhiều.
Theo ghi nhận của WHO ở những người trên 30 tuổi, 9,33/1000 người ở nam giới, con số này ở nữ là 7,34/1000 người
Ở Việt Nam, báo cáo ghi nhận chưa đầy đủ là 5% người dân từ 15 tuổi mắc bệnh.

7/ MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG?
Rất nặng nề!
  • Giảm chất lượng cuộc sống trầm trọng : người bệnh thường khó thở, lúc đầu khó thở khi gắng sức sau đó tăng dần, khó thở thường xuyên, khó thở cả khi nghĩ ngơi
  • Gánh nặng y tế rất lớn. Ở Mỹ, chi phí hang năm cho bệnh nhân COPD ngốn
8/ VIỆC PHÁT HIỆN BỆNH THẾ NÀO
Rất đơn giản.
Chỉ với một test thăm dò chức năng hô hấp ( phế dung ký) là có thể xác định mắc bệnh COPD hay không
Dựa vào tỷ số FEV1 (thể tích khí thở ra hết sức trong giây đầu tiên)/FVC (thể tích khí thở ra gắng sức)<70% là có COPD

9/ MỨC ĐỘ NẶNG CỦA BỆNH NÀY?
Bệnh tiến triển mổi ngày nặng dần, theo sau những đợt cấp tính
Người ta phân chia thành 04 giai đoạn của bệnh cũng dựa vào đo chức năng hô hấp như trên
Theo GOLD
Giai đoạn Đặc điểm                                                                            
I      : Nhẹ
  •  FEV1 /FVC <70%
  • FEV1 >= 80% trị số dự đoán
  •  +/- Tc mạn tính : ho, khạc đàm
II     : Trung bình
  •  FEV1 /FVC <70%
  •  50% ≤ FEV1 < 80%
  •  +/- Tc mạn tính : ho, khạc đàm
III    : Nặng
  • FEV1 /FVC <70%
  • 30% ≤ FEV1 < 50%
  •  Tc mạn tính
IV    : Rất nặng
  • FEV1 /FVC <70%
  • FEV1 <30% hay FEV1 <50% phối hợp suy hô hấp mạn tính hay có suy tim phải.
Theo Hội Lồng Ngực Mỹ (ATS)
Độ trầm trọngFEV1 /FVC(Sau sd thuốc giãn phế quản)FEV1 (% thực tế)
Nguy cơ ở bn có :
  •    Hút thuốc, tx môi trường ô nhiễm
  •    Ho, khạc đàm, khó thở
  •    Ts gia đình bệnh hô hấp
>70%
Nhẹ≤ 70%≥ 80%
Trung bình≤ 70%[50-80)
Nặng≤ 70%[30-50)
Rất nặng≤ 70%<30
10/ BỆNH NÀY CÓ THỂ CHỮA ĐƯỢC KHÔNG?
Được.
Quan trọng nhất là ngưng ngay các yếu tố tiếp xúc (thuốc lá, hoá chất,…)
Người ta có thể kiểm soát (hạn chế) diễn tiến của bệnh và những đợt cấp tính với các thuốc giản phế quản dạng phung khí dung đơn độc hay phối hợp tuỳ giai đoạn của bệnh

11/ NGƯNG THUỐC LÁ CÓ HẾT BỆNH KHÔNG?
Bất cứ ở giai đoạn nào của bệnh cũng cần phải ngưng yếu tố tiếp xúc (thuốc lá chẳng hạn). Nhưng không phải ngưng thuốc lá là hết bệnh. Nếu ở giai đoạn sớm, việc ngưng thuốc lá giúp cải thiện chức năng hô hấp đáng kể, nhưng càng về sau, tác dụng kém dần.

12/ AI NÊN TẦM SOÁT BỆNH NÀY
Tất cả những ai có biểu hiện hay có những yếu tố nguy cơ đều nên được tầm soát
  • Ho kéo dài
  • Có hút thuốc lá nhiều
  • Làm trong môi trường ô nhiễm bởi bụi, hoá chất
13/ KHI NÀO CẦN NHẬP VIỆN ĐIỀU TRỊ?
Hầu hết bệnh được điều trị ngoại trú, trừ phi những đợt cấp tính

14/ BIỂU HIỆN CỦA NHỮNG ĐỢT CẤP?
Người bệnh có 2/3 dấu hiệu sau :
  • Ho nhiều hơn
  • Khạc đàm tăng, đàm thay đổi màu sắc
  • Khó thở tăng
15/ TẠI SAO CÓ NHỮNG ĐỢT CẤP?
Do viêm nhiễm ở đường hô hấp, vai trò của những đợt cúm rất quan trọng
Các bệnh lý nội khoa khác cũng có thể thúc đẩy vào đợt cấp

16/ CÓ THỂ NGĂN NGỪA ĐỢT CẤP?
Có.
Không tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ, không gắng sức, việc tuân thủ đúng những chỉ định y khoa là những điều cơ bản nhất
Việc chủng ngừa phế cầu, Hemophillus influenzae giúp làm giảm những đợt cấp cho những bệnh nhân COPD

17/ KHI NÀO THÌ CẦN THỞ OXY TẠI NHÀ?
Những người bệnh COPD giai đoạn nặng đến rất nặng cần thở oxy tại nhà.
Liều oxy tại nhà dùng với liều thấp khởi đầu ngắt quảng, ban đêm sau đó kéo dài hơn.

18/ TÓM LẠI NHỮNG BỆNH NHÂN COPD CẦN LÀM GÌ?
  • Cần đến khám ở những cơ sở y tế chuyên khoa để phát hiện kịp thời
  • Ngưng ngay các yếu tố nguy cơ : thuốc lá, khói bụi, hoá chất,…
  • Tuân thủ chặt chẻ những chỉ dẫn của thầy thuốc
  • Chủ động tiêm phòng cúm, phế cầu hang năm
  • Điều trị phối hợp các bệnh lý khác kèm theo
  • Đến khám ngay ở các cơ sở y tế tin cậy khi có những đợt cấp

Cách đo huyết áp tại nhà

Sử dụng máy đo huyết áp ở nhà sao cho đúng?

 
Sử dụng máy đo huyết áp tại nhà

SGTT – Đã có nhiều trường hợp lo lắng mất ăn mất ngủ khi đến gặp bác sĩ tại phòng khám của báo SGTT vì tưởng đang mắc bệnh tim mạch. Đến chừng hỏi ra mới hay do tự đo huyết áp ở nhà sai nên phát hoảng… nhầm. Số khác có bệnh huyết áp nhưng cũng vì đo không đúng cách, đưa ra những trị số sai, làm ảnh hưởng quyết định điều trị của bác sĩ.

Để đo huyết áp được chính xác, điều trước tiên phải bảo đảm là cái máy đo phải có chất lượng tốt. Hiện trên thị trường có rất nhiều loại máy đo huyết áp điện tử dành cho người bệnh thực hành ở nhà. Phổ biến nhất là máy đo cổ tay và đo cánh tay. Chọn loại nào tuỳ điều kiện mỗi người. Tuy nhiên khi mua nên so sánh kết quả đo từ huyết áp kế điện tử với huyết áp kế đồng hồ hoặc huyết áp kế thuỷ ngân xem có tương đương không. Trong thời gian sử dụng cũng phải kiểm tra pin định kỳ. Không làm máy rơi rớt hay va đập mạnh, không làm ướt máy. Nếu không dùng trong một thời gian dài thì phải tháo pin ra, cất máy nơi khô mát.
Huyết áp bao nhiêu là bình thường?

Trị số huyết áp phụ thuộc vào áp lực bơm máu của tim, sức co dãn của thành mạch máu và lượng máu trong cơ thể. Trị số huyết áp bình thường dao động từ 90/50 – 139/89mmHg (là trị số huyết áp tâm thu/huyết áp tâm trương) và thay đổi thường xuyên tuỳ theo các trạng thái thời gian, hoạt động thể lực và cảm xúc.
Làm gì trước khi đo?

– Trước khi đo huyết áp không nên uống cà phê, trà quá đậm hay hút thuốc lá… Mỗi người nên có một cuốn sổ nhỏ ghi lại ngày giờ và kết quả đo, gồm: huyết áp tâm thu (huyết áp tối đa, thường là số đo đầu tiên); huyết áp tâm trương (huyết áp tối thiểu, thường là số đo thứ hai) và nhịp tim (mạch, thường có biểu tượng trái tim trên máy).

– Không nên đo quá nhiều lần trong ngày nếu không cần thiết. Có thể đo vào mỗi sáng hay tối tuỳ theo đặc điểm cao huyết áp từng người; hoặc đo khi có triệu chứng bất thường như chóng mặt, nhức đầu, hoa mắt, mệt…
Tư thế đo thế nào là đúng?

– Có thể nằm hoặc ngồi, nghỉ ít nhất năm phút trước khi bắt đầu đeo túi hơi (nhiều người hay gọi miếng quấn) vào tay. Nếu đo ngồi, lưng phải thẳng, hai chân để trên sàn nhà (không được bắt chéo chân), tay đặt ngang tầm với tim. Trong khi đo không nên nói chuyện. Đo huyết áp tư thế đứng, thường áp dụng trong một số trường hợp nghi ngờ có hạ huyết áp tư thế. Tay chọn đo nên là tay trái.

– Túi hơi phải có kích thước phù hợp (bao được ít nhất 80% cánh tay). Túi hơi đặt ở mặt trước của cánh tay và sao cho ống nghe (được cấu tạo sẵn trong dây đo) nằm ngay trên động mạch cánh tay, cách xa túi hơi càng tốt. Nếu ngồi đo thì nên để khuỷu tay thẳng, tốt nhất là đặt một chiếc gối nhỏ dưới khuỷu tay. Trong lúc đo, tay thả lỏng hoàn toàn, không được gồng hay nâng lên hạ xuống. Nếu máy đo báo lỗi hay huyết áp bị nghi ngờ là không chính xác, chỉ được đo lại sau 15 phút.
Kết quả đo nào phải gặp bác sĩ ngay?

Với những trường hợp sau thì nên đến gặp bác sĩ ngay, không tự uống thuốc hay ngồi chờ đến đúng ngày hẹn tái khám:

– Kết quả đo không phù hợp với triệu chứng hiện có. Chẳng hạn như bệnh nhân chóng mặt, nhức đầu, buồn nôn… nhưng kết quả vẫn bình thường.

– Kết quả đo được quá cao hay quá thấp.

Với người đang có bệnh huyết áp, không nên tự đo và tự uống hay ngưng thuốc mà không đi tái khám trong thời gian dài, ngay cả khi kết quả cho thấy huyết áp ổn định.
Hai cách đo huyết áp phổ biến

- Đo cổ tay: Tư thế ngồi giống như khi đo cánh tay. Túi hơi nằm mặt trong cổ tay, ngang với tim (có thể kê thêm đồ vật dưới cổ tay). Đọc kết quả: huyết áp tâm thu (116), huyết áp tâm trương (65) và nhịp tim (6.
- Đo cánh tay: Ngồi thẳng lưng, chân đặt song song trên sàn nhà. Băng quấn túi hơi nằm vùng trên khuỷu tay, ngang với tim. Dây đo ống nghe đặt lên động mạch cánh tay. Đọc kết quả: huyết áp tâm thu (127), huyết áp tâm trương (82) và nhịp tim (89).

BS Nguyễn Thị Kim Oanh

Xông khí dung đúng cách

Xông khí dung là phương pháp điều trị bằng cách đưa thuốc trực tiếp vào niêm mạc đường hô hấp. Máy sẽ chuyển thuốc thành dạng sương mù, giúp thuốc đọng lại trên niêm mạc đường hô hấp, thấm sâu vào phế quản cho hiệu quả nhanh và giảm đi tối đa phản ứng phụ do thuốc uống gây nên.

Do là một phương pháp điều trị, nên trước khi dùng máy xông mũi họng, người bệnh nên đi khám để được bác sĩ hướng dẫn cụ thể về việc dùng loại thuốc nào, liều lượng bao nhiêu.
Đối với người không bị bệnh về đường hô hấp có thể dùng máy để xông nước muối sinh lý, sử dụng hằng ngày, có tác dụng phòng bệnh rất hiệu quả.
Thông thường, mỗi lần xông không nên lâu hơn 15 phút. Khi xông thuốc, cần chọn cho mình tư thế ngồi thẳng và thoải mái. Nếu phải điều trị tại giường, hãy kê gối để tạo thành tư thế ngồi thẳng.
Nên vệ sinh máy xông thường xuyên, nhất là bộ phận lọc khí, ống dẫn khí để hạn chế bụi, vi khuẩn và nấm mốc theo đường xông vào cơ thể và có thể gây bệnh.

Thứ Bảy, 8 tháng 10, 2011

Bệnh Kawasaki

Bs Lê Nguyễn (Lược dịch)

Bệnh Kawasaki là bệnh của trẻ em, gây tổn thương da, miệng và hạch cổ, gặp nhiều ở Nhật và Hàn Quốc. Ở Mỹ là 19/100.000. Ở VN, bệnh xảy ra từ tháng 10-tháng 1 nhưng tương đối ít gặp.
Nguyên nhân chưa đựoc rõ, có thể gây biến chứng tim mạch nguy hiểm
BIỂU HIỆN
Kawasaki là một bệnh không thể ngăn chặn, biểu hiện theo từng giai đoạn

Giai đoạn đầu có thể kéo dài 02 tuần với sốt cao >39 độ C và kéo dài ít nhất 05 ngày kèm :

  • Mắt đỏ rực
  • Rash ở bụng, ngực, cơ quan sinh dục
  • Môi khô, nức, đỏ
  • Lưỡi sưng với nhiều nốt đỏ lớn và mãng trắng bao phủ
  • Họng đau và rát
  • Nốt đỏ sậm ở lòng bàn tay bàn chân
  • Hạch sưng to

Giai đoạn 2 thường trong 02 tuần sau khi bắt đầu có sốt

  • Mãng lớn ngoài da vùng bàn tay, bàn chân
  • Có thể có viêm khớp, tiêu chảy, buồn nôn
==>Nếu bé có sốt kèm với 2 trong các triệu chứng trên thì phải đi khám bệnh ngay
BIẾN CHỨNG
Nếu được điều trị sớm trong 10 ngày đầu của bệnh, thì ít có biến chứng xảy ra
Nếu không điều trị có thể gây ra biến chứng :

  • Viêm mạch máu, nhất là mạch vành sẻ gây nguy hiễm
  • loạn nhịp và tổn thương van tim cũng có thể gặp

CHẨN ĐOÁN
Không có một xét nghiệm nào giúp chẩn đoán xác định. Việc chẩn đoán dựa vào lâm sàng
Một em bé sốt trên 05 ngày mà có 4
ĐIỀU TRỊ
Nên điều trị càng sớm càng tốt,thường 10 ngày đầu
Lựa chọn hiện nay:

  • Aspirine
  • Gama -globulin
MỘT SỐ HÌNH ẢNH

H1 : Môi khô, nức và đỏ rực





H2&3 : sang thương đa dạng ngoài da



H4 : Loét quanh hậu môn là dấu hiệu chẩn đoán chắc chắn



H5 : sang thương lòng bàn tay


Chủ Nhật, 2 tháng 10, 2011

Tiêm chủng ở người lớn

1. Viêm gan siêu vi B

  • Chỉ định : Những người chưa nhiễm và cũng chưa có kháng thể
  • Tiêm 03 lần vào Th 0-1-6

2. Viêm gan siêu vi A

  • Đối tượng : Anti-HAV (-)
  • Tiêm 02 lần vào tháng 0- 6
3. Viêm não Nhật Bản B
Tiêm 03 lần, lần thứ 2 cách lần 1 02 tuần. Lần 3 sau 01 năm.
Tiêm nhắc mổi 03năm

4. Tiêm ngừa trái rạ
01 lần duy nhất

5. Sởi - Quai bị-Rubella : tiêm 01 lần


  • Tiêm ngừa Viêm phổi do Phế cầu: tiêm 1 lần, có thể nhắc lại mỗi 3 năm 1 lần cho những người có nguy cơ mắc bệnh phổi cao
  • Tiêm ngừa Cúm: tiêm 1 lần, sau đó nhắc lại mỗi năm 1 lần.

Lịch tiêm chủng ở trẻ em


1. Lịch tiêm chủng cho trẻ em:
Vắc-xin
Lịch tiêm
BCG
Sơ sinh
VGB
Trong vòng 24 giờ sau sinh, 2, 4 tháng tuổi *
OPV
2, 3, và 4 tháng tuổi
DPT
2, 3, và 4 tháng tuổi
Sởi
9 tháng tuổi
Chú ý:  * Trẻ sinh ngoài cơ sở y tế, cần được tiêm vắc-xin viêm gan B trong vòng 3 ngày đầu hoặc càng sớm càng tốt.

2. Vị trí  tiêm chủng cho trẻ em:
Vắc-xin
Ðường tiêm
Nơi tiêm
BCG Tiêm trong da Phía trên cánh tay trái
VGB Tiêm bắp Mặt ngoài bắp đùi
OPV Uống Miệng
DPT Tiêm bắp Mặt ngoài bắp đùi
Sởi Dưới da Phía trên cánh tay phải
Uốn ván Tiêm bắp Phía trên cánh tay

3. Tiêm chủng các loại vắc-xin cùng một thời điểm:
Tất cả vắc-xin TCMR đều an toàn và có hiệu quả khi tiêm cùng một thời điểm.
  • Tiêm các mũi tiêm ở những vị trí khác nhau.
  • Cùng một thời điểm thì chỉ tiêm 1 mũi của cùng loại vắc-xin.
  • Liều sau cách liều trước ít nhất 4 tuần.

Thứ Tư, 28 tháng 9, 2011

Huyết áp - Đôi điều cần biết

Bs Lê Nguyễn

I> KHÁI NIỆM
Huyết áp là chỉ số áp lực được đo ở động mạch của người
Huyết áp động mạch có 02 chỉ số : huyết áp tối đa ( HA tâm thu) & huyết áp tối thiểu (HA tâm trương)
Chỉ số huyết áp bình thường ở người giao động
  • Huyết áp tối đa : 90-135mmHg
  • Huyết áp tối thiểu : 60-85mmHg
Chỉ số huyết áp phụ thuộc vào
  • Sức bóp của tim
  • Thể tích dịch trong lòng mạch máu
  • Thành mạch và các cơ chế thần kinh điều hòa vận mạch

II> NHỮNG THAY ĐỔI SINH LÝ CỦA HUYẾT ÁP 


1. Giới và tuổi: 

  • Nữ giới có huyết áp thấp hơn ở nam giới khoảng 5 mmHg
  • Trẻ em huyết áp  thấp nhiều so với áp thấp người lớn.
  • Người già huyết áp cao hơn người lớn từ 10– 20mmHg.
2. Sinh hoạt
Khi lao động, khi gắng sức hay nín thở huyết áp tăng lên. Cần nghỉ ngơi 10-15 phút huyết áp sẻ về bình thường

3. Tư thế
Ở tư thế đứng huyết áp cao hơn tư thế nằm khoảng 10 - 20mmHg.

4. Ảnh hưởng của kinh nguyệt và thai ngén. 

  • Trước khi có kinh huyết áp hơi tăng
  • Khi có thai huyết áp tăng
  • Sau khi đẻ huyết áp giảm  rồi trở lại bình thường.
5. Ảnh hưởng của tiêu hoá

  • Ngay sau khi ăn huyết áp tăng. 
  • Khi thức ăn tiêu hoá thì huyết áp giảm.

6. Ảnh hưởng của thần kinh 

Cảm xúc nhiều, lao động trí óc căng thẳng, sự lo lắng, đều làm tăng huyết áp

7. huyết áp thay đổi tuỳ theo nơi đo: 
Ví dụ huyết áp động mạch cánh tay, hai bên có thể chênh lệch nhau 5mmHg. Huyết áp ở động mạch khoeo cao từ 20mmHg đến  40mmHg so với huyết áp động mạch cánh tay.

III> THẾ NÀO LÀ TĂNG HUYẾT ÁP?
1. Tăng huyết áp 
Một người được gọi là tăng huyết áp sau khi đã loại trừ các yếu tố sinh lý trên và có trị số huyết áp sau
  • Huyết áp tối đa từ 140mmHg trở lên
  • Và hay huyết áp tối thiểu từ 85mmHg trở lên
2. Các nguyên nhân gây tăng huyết áp
  • Vô căn : 85% trường hợp tăng huyết áp ở người lớn tuổi là vô căn. Người ta thấy cùng với sự suy giảm chức năng của các cơ quan : tim,mạch máu,thận...góp phần đưa đến tăng huyết áp.
  • Tăng huyết áp ở người trẻ : ngược lại, tăng huyết áp trên những bệnh nhân trẻ (<35 tuổi) thường có nguyên nhân và gây nên tăng huyết áp cơn,khó kiểm soát nên cần phải tìm nguyên nhân. Một số nguyên nhân thường gặp là :

  1. Bệnh lý chủ mô thận
  2. Bệnh lý mạch máu thận
  3. U tuyến thượng thận
  4. Các bệnh lý nội tiết
IV> THẾ NÀO LÀ TỤT HUYẾT ÁP?
1. Tụt huyết áp
Một người được gọi là tụt huyết áp khi :
  • Huyết áp tối đa <90mmHg
  • Và / hoặc huyết áp tối thiểu < 60mmHg
2. Nguyên nhân tụt huyết áp
  • Mất máu
  • Mất nước : tiêu chảy, sốt,...
  • Suy tim
  • Nhiễm trùng máu
  • Bệnh nội khoa khác : xơ gan nặng,...
V> LỜI KHUYÊN
  1. Huyết áp con người dao động do những nguyên nhân kể trên nên việc xác định huyết áp bệnh thì phải loại trừ những yếu tố trên
  2. Tăng huyết áp của mỗi người khác nhau. Khi xác định tăng huyết áp cần xác định nguyên nhân, mức độ của tăng huyết áp để chọn cách điều trị phù hợp.
  3. Việc điều trị tăng huyết áp là điều trị suốt đời chứ không phải là đợi khi nào thấy huyết áp cao mới uống. Điều này rất nguy hiểm bởi tai biến cấp tính cũng như những biến chứng âm thầm xảy ra.
  4. Thuốc điều chỉnh huyết áp cũng khác nhau tuỳ giai đoạn. Do vậy,cần nên theo dõi liên tục của bác sỹ chuyên khoa chứ không phải cứ thế uống mãi.
  5. Tụt huyết áp nếu có phải tìm nguyên nhân chứ không như thói quen phổ biến là cứ truyền dịch như ở các phòng mạch nhiều nơi. Cần phải xem lai : 1- Có tụt huyết áp thật sự hay không?. 2- Nguyên nhân?
  6. Phân biệt tăng huyết áp với cao huyết huyết áp. Tăng huyết áp là bệnh lý còn huyết áp cao( hay cao huyết áp) chưa hẳn là bệnh. Trị số huyết áp bình thường như bảng qui định trên là đa số. Tuy nhiên, một số trường hợp cá biệt huyết áp có thể cao hơn hay thấp hơn mà vẫn là bình thường. Trong trường hợp này khó xác định chính xác cần thời gian và đánh giá của bác sỹ.
Chúc bà con khoẻ

Thứ Ba, 27 tháng 9, 2011

Bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính-Những điều cần biết

Bs Lê Nguyễn

1/ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH (COPD) LÀ GÌ?

Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính là bệnh do sự tắc nghẽn đường dẫn khí (đường thở) dần dần và kéo dài làm cho nó không còn khả năng hồi phục một cách trọn vẹn
Nguyên nhân rất nhiều mà đa phần là do viêm phế quản và hen phế quản không hồi phục kéo dài

2/ BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH BIỂU HIỆN THẾ NÀO?
  • Triêu chứng điển hình là ho, khạc đàm và khó thở
  • Bệnh tiến triển nặng dần

3/ AI DỂ MẮC BỆNH NÀY?
Bất kỳ ai cũng có thể mắc bệnh này, người ta ghi nhận 85-90% những người bệnh COPD có liên quan hút thuốc lá. Chỉ 10-15% người mắc bệnh còn lại do ô nhiễm môi trường, bụi phổi hay hoá chất nghề nghiệp. Những người mắc những nhiễm trùng ở đường hô hấp lúc thiếu niên cũng có thể dẫn đến COPD sau này.

4/ VAI TRÒ CỦA THUỐC LÁ?
Thuốc lá giữ vai trò chính trong bệnh COPD
Không phải ai hút thuốc cũng bị COPD, theo ghi nhận chỉ 15-20% người hút thuốc lá bị COPD nhưng có đến 85-90% người bệnh COPD có vai trò chính của thuốc lá
Hút thuốc lá có thể là chủ động hoặc thụ động

5/ MỘT NGƯỜI HÚT BAO NHIÊU THUỐC LÁ THÌ MẮC BỆNH COPD?
Không có con số chính xác hút bao nhiêu thuốc lá thì mắc bệnh COPD, tuỳ thuộc vào từng người.
Theo khuyến cáo, người hút thuốc lá trên 20 gói/ năm thì có nguy cơ cao bị COPD. Ở những người (yếu tố cơ địa) dễ bị ảnh hưởng của thuốc lá, hút càng nhiều thì nguy cơ càng cao.

6/ SỐ NGƯỜI MẮC BỆNH THẾ NÀO?
Rất nhiều.
Theo ghi nhận của WHO ở những người trên 30 tuổi, 9,33/1000 người ở nam giới, con số này ở nữ là 7,34/1000 người
Ở Việt Nam, báo cáo ghi nhận chưa đầy đủ là 5% người dân từ 15 tuổi mắc bệnh.

7/ MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG?
Rất nặng nề!
Giảm chất lượng cuộc sống trầm trọng : người bệnh thường khó thở, lúc đầu khó thở khi gắng sức sau đó tăng dần, khó thở thường xuyên, khó thở cả khi nghĩ ngơi
Gánh nặng y tế rất lớn. Ở Mỹ, chi phí hang năm cho bệnh nhân COPD ngốn

8/ VIỆC PHÁT HIỆN BỆNH THẾ NÀO
Rất đơn giản.
Chỉ với một test thăm dò chức năng hô hấp ( phế dung ký) là có thể xác định mắc bệnh COPD hay không
Dựa vào tỷ số FEV1 (thể tích khí thở ra hết sức trong giây đầu tiên)/FVC (thể tích khí thở ra gắng sức)<70% là có COPD

9/ MỨC ĐỘ NẶNG CỦA BỆNH NÀY?
Bệnh tiến triển mổi ngày nặng dần, theo sau những đợt cấp tính
Người ta phân chia thành 04 giai đoạn của bệnh cũng dựa vào đo chức năng hô hấp như trên
****Theo GOLD

I : Nhẹ
  • FEV1 /FVC <70%
  • FEV1 >= 80% trị số dự đoán
  • Có hoặc không các triệu chứng mạn tính : ho, khạc đàm
II : Trung bình
  • FEV1 /FVC <70%
  • 50% ≤ FEV1 < 80%
  • Tc mạn tính (ho, khạc đàm,khó thở) : (+/-)
III : Nặng
  • FEV1 /FVC <70%
  • 30% ≤ FEV1 < 50%
  • Tc mạn tính
IV : Rất nặng
  • FEV1 /FVC <70%
  • FEV1 <30% hay FEV1 <50% 
  • Phối hợp suy hô hấp mạn tính hay có suy tim phải.

***Theo Hội Lồng Ngực Mỹ (ATS)
 Đo chức năng hô hấp sau sd thuốc giãn phế quản
Nguy cơ bị COPD
  • Hút thuốc, tx môi trường ô nhiễm
  • Ho, khạc đàm, khó thở
  • Ts gia đình bệnh hô hấp 
  • FEV1/FVC >70% 
Có bị COPD khí FEV1/FVC  ≤ 70%. Nếu FEV1
  1. Nhẹ  : FEV1 ≥ 80%
  2. Trung bình : FEV1[50-80)
  3. Nặng : FEV1[30-50)
  4. Rất nặng : FEV1<30

10/ BỆNH NÀY CÓ THỂ CHỮA ĐƯỢC KHÔNG?

Được.

Quan trọng nhất là ngưng ngay các yếu tố tiếp xúc (thuốc lá, hoá chất,…)

Người ta có thể kiểm soát (hạn chế) diễn tiến của bệnh và những đợt cấp tính với các thuốc giản phế quản dạng phung khí dung đơn độc hay phối hợp tuỳ giai đoạn của bệnh

11/ NGƯNG THUỐC LÁ CÓ HẾT BỆNH KHÔNG?

Bất cứ ở giai đoạn nào của bệnh cũng cần phải ngưng yếu tố tiếp xúc (thuốc lá chẳng hạn). Nhưng không phải ngưng thuốc lá là hết bệnh. Nếu ở giai đoạn sớm, việc ngưng thuốc lá giúp cải thiện chức năng hô hấp đáng kể, nhưng càng về sau, tác dụng kém dần.

12/ AI NÊN TẦM SOÁT BỆNH NÀY

Tất cả những ai có biểu hiện hay có những yếu tố nguy cơ đều nên được tầm soát
Ho kéo dài
Có hút thuốc lá nhiều
Làm trong môi trường ô nhiễm bởi bụi, hoá chất

13/ KHI NÀO CẦN NHẬP VIỆN ĐIỀU TRỊ?

Hầu hết bệnh được điều trị ngoại trú, trừ phi những đợt cấp tính

14/ BIỂU HIỆN CỦA NHỮNG ĐỢT CẤP?

Người bệnh có 2/3 dấu hiệu sau :
  1. Ho nhiều hơn
  2. Khạc đàm tăng, đàm thay đổi màu sắc
  3. Khó thở tăng

15/ TẠI SAO CÓ NHỮNG ĐỢT CẤP?

Do viêm nhiễm ở đường hô hấp, vai trò của những đợt cúm rất quan trọng

Các bệnh lý nội khoa khác cũng có thể thúc đẩy vào đợt cấp

16/ CÓ THỂ NGĂN NGỪA ĐỢT CẤP?

Có.

Không tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ, không gắng sức, việc tuân thủ đúng những chỉ định y khoa là những điều cơ bản nhất

Việc chủng ngừa phế cầu, Hemophillus influenzae giúp làm giảm những đợt cấp cho những bệnh nhân COPD

17/ KHI NÀO THÌ CẦN THỞ OXY TẠI NHÀ?

Những người bệnh COPD giai đoạn nặng đến rất nặng cần thở oxy tại nhà.

Liều oxy tại nhà dùng với liều thấp khởi đầu ngắt quảng, ban đêm sau đó kéo dài hơn.

18/ TÓM LẠI NHỮNG BỆNH NHÂN COPD CẦN LÀM GÌ?
  1. Cần đến khám ở những cơ sở y tế chuyên khoa để phát hiện kịp thời
  2. Ngưng ngay các yếu tố nguy cơ : thuốc lá, khói bụi, hoá chất,…
  3. Tuân thủ chặt chẻ những chỉ dẫn của thầy thuốc
  4. Chủ động tiêm phòng cúm, phế cầu hằng năm
  5. Điều trị phối hợp tích cực các bệnh lý khác kèm theo nếu có
  6. Đến khám ngay ở các cơ sở y tế tin cậy khi có những đợt cấp

Thứ Ba, 6 tháng 9, 2011

Sốt xuất huyết-Những điều cần biết

Bs Lê Nguyễn
Sốt xuất huyết là một bệnh rất phổ biến ở nước ta, việc hiểu biết nó là việc hết sức cần thiết cho tất cả mọi người. Tuy vậy, đây vẫn đang là một vấn đề mà chúng ta chưa thật sự tốt. Bài viết này nhằm cung cấp cho mọi người một cái nhìn cơ bản nhất.

1. Sốt xuất huyết là gì?
Sốt xuất huyết(SXH) là một bệnh do virus Dengue gây ra
Bệnh được truyền từ người - người qua trung gian muỗi Aedes










2.Loại muỗi Aedes nào gây bệnh, nhận diện?
Ở nước ta, tới thời điểm này ghi nhận có 02 loại là Aedes aegypti và Aedes alopictus

  • Aedes aegypti
Muỗi vằn Aedes thường sống ở những nơi tối,trong nhà gây bệnh vào ban ngày và là đối tượng gây SXH ở đô thị

  • Aedes alopictus
Thường sống ở những bụi rậm, ngoài gây bệnh SXH, còn gây ra một số bệnh do virus khác


3.Bệnh xảy ra ở đâu?
Bệnh xảy ra ở tất cả các nơi trên thế giới nhưng phổ biến ở các nước châu Phi, châu Mỹ, Địa Trung Hải, Tây Thái Bình Dương, Đông Nam Á,...
Việt Nam là một vùng dịch của SXH, tất cả các vùng miền
4.Sốt xuất huyết xảy ra thời điểm nào?
Mọi thời điểm, nhưng nhiều vào mùa mưa

5.Ai nhiễm virus Dengue cũng bị bệnh SXH ?
Không.
Khi bị nhiễm virus Dengue do muỗi truyền từ người khác qua, người bị nhiễm có thể bị : Sốt siêu vi đơn thuần, sốt Dengue hoặc sốt xuất huyết Dengue

6.Biểu hiện thường gặp của sốt xuất huyết?
Tương tự như những sốt siêu vi khác:

  • Sốt cao
  • Nhức đầu, đau cơ, đau khớp
  • Mệt mỏi
  • Ho,sổ mủi

7.Sốt xuất huyết có gì nguy hiểm?
Điểm khác biệt với những sốt siêu vi khác, SXH có thể gây nên những biến chứng nguy hiểm ( khoảng 5%), đó là

  • Xuất huyết : da,tiêu hoá, não,...
  • Sốc : tụt huyết áp, huyết áp kẹp

8. Làm sao để phân biệt sốt siêu vi thường hay sốt xuất huyết?
Khó phân biệt vào những ngày đầu của bệnh trên biểu hiện và phải xét nghiệm máu

9.Khi nào cần phải xét nghiệm máu?
Mọi trường hợp sốt cao từ 03 ngày đều cần nghĩ đến sốt xuất huyết và phải đến cơ sở y tế kiểm tra.

10.Ai có thể bị sốt xuất huyết?

Tất cả mọi người. Trước đây chủ yếu ở trẻ em nhưng hiện nay bệnh có thể xảy ra ở người lớn và cả nhủ nhi (<01 tuổi)

11.Bệnh kéo dài bao lâu?
Thông thường kéo dài 6-8 ngày, những biến chứng nặng (xuất huyết, sốc,..) thường xảy ra từ ngày thứ 4-7 của bệnh.

12.Làm gì khi bị bệnh sốt xuất huyết?
Cũng giống như những sốt siêu vi khác, sốt xuất huyết đa phần tự hồi phục,không để lại di chứng.Tuy nhiên khoảng 5% có biến chứng (xuất huyết, sốc) và là nguyên nhân gây tử vong.
Điều trị chủ yếu là hạ sốt,bù dịch (khi không có biến chứng),vitamin-C và kiểm soát nguy cơ ( hạn chế vận động)

13.Mọi trường hợp đều cần nằm viện?
Không.
Đa phần là điều trị ngoại trú, tuỳ theo mức độ nguy cơ mà cần nằm viện hay không, điều này cần sự đánh giá của bác sĩ khám bệnh

14.Hạ sốt bằng cách nào?
Lau mát
Thuốc paracetamol (Efferalgan, Panadol,..) 10-15mg/kg cân nặng, ngày uống 3-4 lần (tất nhiên là không có bệnh gan, thận kèm theo)

15.Có cầu phải uống nhiều nước không?
Cần. Tuy nhiên lượng nước bổ sung theo lượng nước mất do sốt. Sốt tăng 01 độ C tương ứng 01 lít nước mất/ngày

16.Cần bổ sung vitamin C?
Cần bổ sung 1000mg/ngày, tuy nhiên ở những bệnh nhân có triệu chứng bao tử (buồn ói, đau trên rốn,...chiếm khoảng 60% số bệnh SXH) thì tránh dùng đường uống

17.Cách phòng tránh sốt xuất huyết?
Diệt muỗi
Dọn sạch môi trường( trong nhà và xung quanh) : sáng sủa và khô ráo không cho muỗi có nơi trú ẩn,sinh sản
Báo y tế phường có kế hoạch dập dịch

18.Khi bị sốt xuất huyết rồi còn bị lại không?
Có thể.
Một người sau bị sốt xuất huyết cơ thể sẻ tao ra kháng thể chống lại bệnh này. Tuy nhiên người bị bệnh này vẫ có thể bị lại vì những lý do sau:

  • Sự bền vững của kháng thể này không vĩnh viễn và tuỳ vào từng người. Người ta ghi nhận sau 08 tuần bị bệnh này người bệnh có thể bị lại
  • Sự khác nhau giữa các type gây bệnh : hiện được thừa nhận có 04 type gây bệnh ở Việt Nam
  • Sự đột biến của các type